Περί άμεσης δημοκρατίας

Σε  μία εποχή κοινωνικών κραδασμών και αμφισβητήσεων, όπου κυριαρχεί η βαθιά επιθυμία για αλλαγή ως προς τις συνθήκες της ελευθερίας του ατόμου, φαντάζει επιτακτική η ανάγκη ανακάλυψης νέων τρόπων πραγμάτωσης των συνθηκών της ελευθερίας και της δημοκρατίας.  Μπορούμε να μιλάμε για εφικτές συνθήκες πραγμάτωσης ενός νέου τρόπου ΄κοινωνικής επικοινωνίας’ όταν σήμερα καταρρίπτονται καθημερινά βιοπολιτικές δομές και συστήματα;  Η επικρατούσα εικόνα αλλά και η ματιά προς το μέλλον φαντάζει αβέβαιη. «Αν κανείς θελήσει να προβεί σε μία προφητεία για την πολιτική του μέλλοντος, αυτή δεν θα έχει να κάνει αναφορικά με έναν αγώνα για την κατάκτηση ή τον έλεγχο του κράτους από τα νέα ή τα παλιά κοινωνικά υποκείμενα, αλλά μάλλον μ’έναν αγώνα ανάμεσα στο κράτος και το μη-κράτος (την ανθρωπότητα), σε μία ανεπανόρθωτη διάζευξη μιας μη ταυτοτικής μοναδικότητας και της κρατιστικής οργάνωσης», σχολιάζει πικρόχολα ο  Giorgio Agamben[1]. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, αν υποθέσουμε ότι έχει ξεκινήσει ένας αγώνας τέτοιου τύπου, πως μπορεί να οριστεί ο ρόλος του «λόγου» και της «φαντασίας»; Δεδομένου ότι η αναζήτηση και η εξέλιξη ενός ουτοπικού οράματος για το υπερκείμενο της έκφρασης πήρε για τον Μπόυς την εναλλακτική μορφή της άμεσης δημοκρατίας – της κατασκευής ενός κοινωνικού οργανισμού με τη λογική του έργου τέχνης- ξεπροβάλλει και συμπορεύεται στο ανάλογο πνεύμα συλλογικότητας η έννοια της «κριτικής δημοκρατίας»

Σύμφωνα με τη γερμανίδα φιλόσοφο Hannah Arendt, κρίνουμε με βάση το παρόν, τουτέστιν η πραγματική ελευθερία της κρίσης ορίζει την κατεξοχήν «πολιτική πνευματική ικανότητα»[2]

Mε αυτό το όραμα, της κριτικής συνδιαλλαγής, δημιουργήθηκε μια πλατφόρμα καλλιτεχνικής έκφρασης όπου η «γλώσσα» και το «λεξιλόγιο» πολιτικών εννοιών και θεσμών αμφισβητείται, αποδομείται και επαναπροσδιορίζεται μέσω μιας προσωπικής, υποκειμενικής διαλεκτικής, η οποία έχει τη δύναμη να γίνει συλλογική «ανησυχία». Οι καλλιτέχνες της έκθεσης Ιn dire(ct) democracy εξετάζουν την πολιτική σκέψη, και τα ορατά και τα αόρατα, οιονεί κρυφά, στοιχεία που βιώνουν στη κοινωνία που ζουν – η οποία ορίζεται ως δημοκρατική. Αποτελεί ευτυχή λύτρωση η ελευθερία κατάθεσης πολιτικού λόγου μέσω της εικόνας, μέσω της εικαστικής έκφρασης και συνύπαρξης. Γίνεται «αγωγός» έμπνευσης και εναρκτήρια δύναμη κοινωνικής κριτικής η υπερβατική και ουτοπική μορφή της άμεσης δημοκρατίας που οραματίστηκε ο Γιόζεφ Μπόυς, κοινωνός μετα-ιδεών και μηχανισμών ονείρων…

Μαργαρίτα  Καταγά


[1] Agamben, Giorgio, Βία και Ελπίδα στο τελευταίο θέαμα, Ελευθεριακή Κουλτούρα, Αθήνα, Άνοιξη 2009

[2] Arendt, Ηannah, Yπόσχεση Πολιτικής, Αθήνα, Κέδρος, 2009

Advertisements

About this entry